Ιατρική, Τεχνητή Νοημοσύνη και το σώμα ως δημιούργημα: Ηθικές, ιστορικές και τεχνολογικές διαστάσεις

Η ιατρική υπήρξε ανέκαθεν προνομιακό πεδίο συνάντησης του δημιουργού με το δημιούργημα: από τα ανατομικά μοντέλα και τα ιατρικά αυτόματα του Διαφωτισμού, τη μεταφορά του σώματος ως μηχανή στον Descartes και τον La Mettrie, έως τα τεχνητά μέλη, τους βηματοδότες, τα εμφυτεύματα και τα σύγχρονα συστήματα υποστήριξης ζωής, ο άνθρωπος δεν θεραπεύει απλώς το σώμα αλλά το ανακατασκευάζει, το επαυξάνει και το επανεπινοεί. Σήμερα, η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κλινική πράξη –από τη διαγνωστική απεικόνιση και την ιατρική ακριβείας έως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα που συμμετέχουν στη λήψη κλινικών αποφάσεων και στην επικοινωνία με τον ασθενή– μετατοπίζει εκ νέου τα όρια μεταξύ ιάσιμου και κατασκευάσιμου, φροντίδας και υπολογισμού, ιατρικής κρίσης και αλγοριθμικής πρόβλεψης. Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν κρίσιμα ζητήματα ιατρικής ηθικής και βιοηθικής: την κατανομή της ευθύνης μεταξύ ιατρού, αλγορίθμου και κατασκευαστή, τη συναίνεση ύστερα από ενημέρωση σε περιβάλλοντα αδιαφανών υπολογιστικών συστημάτων, τις αλγοριθμικές προκαταλήψεις και τις ανισότητες στην πρόσβαση, την προστασία των ευαίσθητων δεδομένων υγείας, καθώς και τον κίνδυνο αποπροσωποποίησης της θεραπευτικής σχέσης, όταν ο ασθενής μετατρέπεται από πρόσωπο σε σύνολο δεδομένων. Παράλληλα, η ιστορία της ιατρικής προσφέρει πολύτιμο αναστοχαστικό βάθος, αναδεικνύοντας πώς κάθε νέα τεχνολογία –από το στηθοσκόπιο έως την ακτινογραφία και τη γονιδιωματική– αναδιαμόρφωσε όχι μόνο τις διαγνωστικές και θεραπευτικές πρακτικές αλλά και τις ίδιες τις αντιλήψεις περί υγείας, ασθένειας, φυσιολογικού και παθολογικού.

Ο άξονας προσκαλεί θεωρητικές και εμπειρικές εργασίες από την ιατρική, τη βιοϊατρική τεχνολογία, τη βιοηθική, την ιστορία και τη φιλοσοφία της ιατρικής, τη νοσηλευτική και τις επιστήμες υγείας, που διερευνούν –υπό σύγχρονη και διαχρονική οπτική– τη σχέση ιατρού-τεχνολογίας-ασθενούς, τους μετασχηματισμούς της κλινικής κρίσης και της θεραπευτικής ευθύνης στην εποχή της αλγοριθμικής ιατρικής, καθώς και το ερώτημα αν το ιατρικώς επαυξημένο ή τεχνολογικά διαμεσολαβημένο σώμα συνιστά πλέον δημιούργημα – και τίνος. Αυτό το νέο σώμα, το οποίο στο παρελθόν ανήκε είτε στο πλαίσιο της επιστημονικής φαντασίας είτε του φουτουρισμού, σήμερα προβάλλει ως πραγματικό ερώτημα: πώς θα αρχίσει να καθορίζεται ο άνθρωπος στο μέλλον –ως ένας διάνθρωπος που βαδίζει στον μετάνθρωπο– και ποια θα είναι η θέση του μελλοντικά στην κοινωνία μέσω της εξέλιξης και ενίσχυσης του σώματός του από τεχνολογικά μέσα που εφαρμόζονται με την ιατρική παρέμβαση της νέας εποχής.